Kiểm thử website trước khi lên sóng: những gì cần chạy qua

Website sắp chạy chính thức trong vài ngày tới, mọi thứ nhìn qua có vẻ ổn, nhưng đâu đó trong lòng bạn vẫn còn một nỗi lo mơ hồ rằng biết đâu vẫn còn sót lỗi gì đó mà chưa kịp phát hiện ra, đúng không nào?

Nỗi lo này hoàn toàn có cơ sở, vì rất nhiều website khi lên sóng chính thức mới lộ ra những lỗi tưởng chừng nhỏ nhặt như biểu mẫu liên hệ không gửi được, hình ảnh hiển thị lệch trên điện thoại, hay đường liên kết dẫn đến trang lỗi, nhưng lại đủ sức khiến khách hàng đầu tiên ghé thăm rời đi ngay lập tức mà không để lại bất kỳ dấu vết nào cho bạn biết vì sao. Đáng tiếc hơn, những lỗi này thường chỉ lộ ra khi có người dùng thật sự tương tác, trong khi lúc kiểm tra nội bộ mọi thứ lại có vẻ chạy trơn tru vì đội ngũ phát triển đã quá quen thuộc với luồng thao tác của chính mình.

Đừng lo, vì chỉ cần chạy qua một danh sách kiểm thử đầy đủ theo từng nhóm hạng mục trước khi công bố website ra công chúng, phần lớn những lỗi phổ biến này hoàn toàn có thể được phát hiện và xử lý kịp thời. Bài viết này sẽ giúp bạn có sẵn một checklist kiểm thử chi tiết theo các nhóm chức năng, giao diện đa thiết bị, hiệu năng, bảo mật, tối ưu công cụ tìm kiếm và công cụ đo lường, để bạn tự tin nhấn nút công bố mà không còn nơm nớp lo lỗi phát sinh giữa chừng.

Vì sao bước kiểm thử trước khi lên sóng lại quan trọng đến vậy

Nhiều doanh nghiệp có tâm lý muốn ra mắt website càng sớm càng tốt, đặc biệt khi đã có sẵn kế hoạch quảng cáo hay sự kiện ra mắt gắn liền với ngày công bố, nên đôi khi bước kiểm thử bị rút ngắn hoặc bỏ qua vài hạng mục để kịp tiến độ. Thế nhưng, ấn tượng đầu tiên của khách hàng với một website gần như chỉ có một lần duy nhất, và nếu lần ghé thăm đầu tiên đó gặp ngay lỗi kỹ thuật, khả năng họ quay lại lần sau sẽ thấp hơn rất nhiều so với việc họ chưa từng biết đến website của bạn.

Chính vì vậy, dành thêm một khoảng thời gian hợp lý cho việc kiểm thử kỹ lưỡng trước khi công bố chính thức không phải là sự chậm trễ, mà là khoản đầu tư giúp bảo vệ chính uy tín thương hiệu ngay từ những khách hàng đầu tiên.

Checklist kiểm thử website trước khi lên sóng theo từng nhóm hạng mục

Dưới đây là danh sách các hạng mục nên được chạy qua đầy đủ trước khi website chính thức được công bố, được nhóm theo từng khía cạnh để bạn dễ phân công cho đúng người phụ trách:

Chức năng: biểu mẫu liên hệ, đăng ký, đặt hàng gửi và nhận dữ liệu đúng; nút bấm và đường liên kết dẫn đúng địa chỉ, không có liên kết hỏng; luồng thanh toán (nếu có) chạy đúng từ đầu đến cuối; email hoặc thông báo tự động được gửi đúng nội dung và đúng thời điểm
Giao diện đa thiết bị: hiển thị đúng trên điện thoại, máy tính bảng và máy tính để bàn; kiểm tra trên ít nhất hai trình duyệt phổ biến khác nhau; hình ảnh không bị vỡ, chữ không bị tràn khung hay chồng lên nhau ở bất kỳ kích thước màn hình nào
Hiệu năng: thời gian tải trang ở mức chấp nhận được trên cả kết nối mạng chậm; hình ảnh đã được nén hợp lý trước khi đăng tải; không có tài nguyên thừa làm nặng trang mà không phục vụ mục đích gì
Bảo mật: chứng chỉ bảo mật SSL đã được kích hoạt và hiển thị đúng; thông tin nhạy cảm của người dùng được mã hoá khi truyền tải; các trang quản trị được đặt mật khẩu đủ mạnh và giới hạn quyền truy cập hợp lý
Tối ưu công cụ tìm kiếm: tiêu đề và mô tả từng trang được khai báo đầy đủ; đường dẫn thân thiện, dễ đọc; sơ đồ trang được khai báo để công cụ tìm kiếm dễ dàng thu thập dữ liệu
Công cụ đo lường: công cụ theo dõi lượt truy cập đã được gắn đúng trên toàn bộ trang; các sự kiện quan trọng như gửi biểu mẫu hay nhấn nút mua hàng được ghi nhận chính xác để phục vụ phân tích sau này

Sau khi chạy qua đầy đủ các nhóm hạng mục này, bạn nên dành thêm một vòng kiểm tra cuối với người ngoài dự án, tức là ai đó chưa từng tham gia xây dựng website, để họ trải nghiệm như một khách hàng thật sự, vì đôi khi chính đội phát triển đã quá quen thuộc với sản phẩm nên bỏ sót những điểm gây khó hiểu với người mới lần đầu ghé thăm.

Nếu bạn muốn có thêm một checklist đầy đủ hơn cho giai đoạn nghiệm thu chính thức trước khi nhận bàn giao từ đối tác thiết kế, bài Checklist nghiệm thu website trước khi nhận bàn giao sẽ giúp bạn đối chiếu kỹ hơn ở góc độ hợp đồng và trách nhiệm bàn giao.

Ai nên là người phụ trách từng nhóm kiểm thử

Việc kiểm thử sẽ chính xác và toàn diện hơn nhiều nếu được phân công đúng người cho đúng nhóm hạng mục, thay vì giao hết cho một người ôm đồm tất cả trong thời gian ngắn. Nhóm chức năng và hiệu năng thường nên do chính đội lập trình đảm nhận vì họ hiểu rõ nhất từng luồng xử lý phía sau, trong khi nhóm giao diện đa thiết bị lại phù hợp để giao cho người thiết kế hoặc người phụ trách nội dung, vì họ thường nhìn bằng con mắt của một người dùng bình thường hơn là một người viết mã.

Nhóm bảo mật nên được một người có chuyên môn riêng về an toàn hệ thống rà soát kỹ, đặc biệt nếu website có xử lý thông tin thanh toán hay dữ liệu cá nhân của khách hàng, còn nhóm tối ưu công cụ tìm kiếm và công cụ đo lường thường phù hợp để đội marketing tham gia kiểm tra cùng, vì họ mới là người trực tiếp sử dụng dữ liệu này sau khi website vận hành. Cách phân công theo đúng thế mạnh từng người không chỉ giúp việc kiểm thử diễn ra nhanh hơn, mà còn giúp phát hiện được nhiều góc nhìn khác nhau mà một người làm một mình khó lòng bao quát hết.

Nên bắt đầu kiểm thử từ khi nào, không phải chỉ đợi đến cuối

Một sai lầm khá phổ biến là chờ đến khi toàn bộ website hoàn thiện mới bắt đầu kiểm thử, trong khi cách làm hiệu quả hơn nhiều là kiểm thử ngay từng phần nhỏ khi nó vừa hoàn thành trong quá trình phát triển. Kiểm thử sớm theo từng phần giúp lỗi được phát hiện lúc còn dễ sửa và ít ảnh hưởng đến các phần khác, thay vì để lỗi âm thầm tích tụ rồi mới lộ ra hàng loạt trong đợt kiểm tra cuối cùng, lúc đó vừa mất thời gian truy tìm nguyên nhân vừa dễ trễ hẹn ngày công bố đã định trước.

Nếu bạn đang làm việc với một đối tác phát triển website theo yêu cầu riêng, hãy chủ động hỏi họ về cách tổ chức kiểm thử xuyên suốt dự án ngay từ buổi trao đổi đầu tiên, thay vì chỉ nhắc đến kiểm thử như một bước làm cho có ở những ngày cuối cùng trước khi bàn giao.

Những hạng mục dễ bị bỏ sót nhất khi kiểm thử

Đặc biệt, hạng mục dễ bị bỏ sót nhất trong quá trình kiểm thử chính là việc thử nghiệm trên các tình huống lỗi, tức là chủ động nhập sai dữ liệu, bỏ trống trường bắt buộc hay ngắt kết nối mạng giữa chừng để xem hệ thống phản hồi ra sao, thay vì chỉ kiểm tra luồng thao tác đúng và suôn sẻ. Một website xử lý tốt tình huống lỗi, hiển thị thông báo rõ ràng và hướng dẫn người dùng cách khắc phục, sẽ giúp giữ chân khách hàng ở lại thay vì khiến họ hoang mang rồi rời đi ngay khi gặp trục trặc đầu tiên.

Ngoài các hạng mục kỹ thuật đã liệt kê, bạn cũng nên kiểm tra thêm vài điểm nhỏ nhưng dễ gây ấn tượng xấu nếu bị bỏ sót: chính tả và văn phong trong toàn bộ nội dung, thông tin liên hệ hiển thị chính xác và nhất quán ở mọi trang, cùng với việc xác nhận lại toàn bộ nội dung nhạy cảm hoặc dữ liệu thử nghiệm đã được gỡ bỏ trước khi công bố…

Nếu website của bạn phục vụ mục đích bán hàng và có kèm theo kế hoạch chạy quảng cáo ngay sau khi ra mắt, bài Checklist khai trương website bán hàng trước khi chạy quảng cáo sẽ giúp bạn chuẩn bị thêm những hạng mục riêng cho giai đoạn khai trương, vốn có vài điểm khác biệt so với checklist kiểm thử kỹ thuật thông thường.

Kiểm thử kỹ càng để bảo vệ ấn tượng đầu tiên với khách hàng

Tuy việc chạy đủ mọi hạng mục kiểm thử có thể khiến ngày công bố lùi lại vài ngày so với kế hoạch ban đầu, nhưng đổi lại doanh nghiệp tránh được rủi ro lớn hơn nhiều lần, đó là mất khách hàng ngay từ lần ghé thăm đầu tiên chỉ vì một lỗi kỹ thuật lẽ ra đã có thể phát hiện sớm. Chỉ cần nhắc nhở đội ngũ đừng vì áp lực tiến độ mà bỏ qua vòng kiểm tra với người ngoài dự án, vì đây thường là bước phát hiện ra nhiều lỗi bất ngờ nhất trong toàn bộ quy trình.

Nếu bạn muốn nhìn lại toàn cảnh quy trình phát triển website để biết bước kiểm thử này nằm ở đâu trong cả hành trình, bài Phát triển website: quy trình, công nghệ và cách chọn đối tác sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.

Giờ thì bạn đã có sẵn trong tay một checklist đầy đủ để tự tin công bố website mà không còn thấp thỏm lo lỗi phát sinh giữa chừng rồi phải không? Nếu muốn có bản checklist chi tiết dạng tải về để tiện đối chiếu từng hạng mục trong quá trình kiểm thử thực tế, hãy để lại thông tin qua trang Liên hệ để nhận hỗ trợ từ đội ngũ BeelyWeb, hoặc tham khảo thêm dịch vụ tại Dịch vụ phát triển website theo yêu cầu nếu bạn cần đội ngũ chuyên trách xử lý toàn bộ khâu kiểm thử này giúp mình nhé.